CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP TỪ NĂM 1858 ĐẾN NĂM 1884

     
- Chọn bài bác -Bài 16: Cuộc binh cách chống thực dân Pháp từ thời điểm năm 1858 đến năm 1884Bài 17: phong trào yêu nước kháng Pháp trường đoản cú 1884 cho năm 1896Bài 18: chính sách khai thác nằm trong địa của thực dân pháp cùng những chuyển đổi về kinh tế, thôn hội (từ năm 1897 mang đến năm 1914)Bài 19: vn từ vào đầu thế kỷ XX cho năm 1918Bài 20: quanh vùng Đông ÁBài 21: khu vực Đông nam ÁBài 22: Hiệp hội những nước Đông phái mạnh ÁBài 23: vị trí địa lý, số lượng giới hạn và lịch sử hào hùng hình thành khu vực Việt NamBài 24: Địa hình, khoáng sản Việt NamBài 25: khí hậu Việt NamBài 26: Sông ngòi Việt NamBài 27: Đất cùng sinh đồ vật Việt NamBài 28: Đặc điểm chung của tự nhiên Việt NamBài 29: các miền địa lý Việt NamBài 30: tò mò văn hóa, giáo dục và đào tạo địa phương

Mục lục


Xem toàn thể tài liệu Lớp 8: trên đây

A. Vận động khởi động

(Trang 3 KHXH 8 VNEN)Quan sát các hình ảnh, hãy: (ảnh trang 3 sgk)

– cho biết thêm những hình hình ảnh dưới đây tương quan đến sự kiện lịch sử hào hùng nào của dân tộc?

– Nêu phần đông hiểu biết của em về sự việc kiện đó?

*
*

Trả lời:

– tư hình hình ảnh trên nói về cuộc loạn lạc chống thực dân Pháp xâm chiếm của quần chúng. # ta, bước đầu từ năm 1858 mang lại năm 1883.

Bạn đang xem: Cuộc kháng chiến chống pháp từ năm 1858 đến năm 1884

– Cuộc đao binh chống thực dân Pháp xâm chiếm của quần chúng. # ta:

+ Trương Định không nghe lệnh triều đình, sống lại thuộc nhân dân kháng Pháp, được dân chúng tôn phong có tác dụng Bình Tây Đại nguyên soái.

+ Quân Pháp tiến công thành thủ đô lần thứ nhất (1873), quân dân ta dưới sự chỉ huy của Tổng đốc Nguyễn Tri Phương đã kiêu dũng chiến đấu, tuy vậy sau gần một giờ chiến đấu, thành hà nội thất thủ.

+ Năm 1883, trận cầu giấy lần 2 diễn ra, chỉ đạo Pháp là Ri-vi-e cùng toán quân lọt được vào trận địa mai phục và bị hủy hoại bởi quân cờ Đen của lưu giữ Vĩnh Phúc.

B. Hoạt động hình thành loài kiến thức

1. Tìm hiểu sự khiếu nại thực dân Pháp xâm lược Việt Nam

(Trang KHXH 4 VNEN)Đọc thông tin kết hợp quan sát các hình ảnh, hãy:

– cho thấy thêm tại sao thực dân Pháp xâm lăng nước ta?

– Trình bày tình tiết chiến sự Đà Nẵng và Gia Định?

– Nêu câu chữ hiệp ước Nhâm Tuất (1862). Em gồm nhận xét gì về thể hiện thái độ chống Pháp của triều đình bên Nguyễn?

*

Trả lời:

– Thực dân Pháp xâm lược nước ta vì:

+ công ty nghĩa tư bản Pháp vẫn trên đà phân phát triển, chúng bắt buộc thị trường, nguyên liệu, nhân công giá rẻ.

+ vn lúc đó là 1 trong quốc gia có không ít điều kiện thoải mái và tự nhiên thuận lợi, tài nguyên phong phú.

+ chính sách phong kiến việt nam dần to hoảng.

+ các nước tư phiên bản dần xác lập nằm trong địa của chính mình trên toàn nắm giới.

– Chiến sự tại Đà Nẵng:


+ Quân ta đằng sau sự lãnh đạo của Nguyễn Tri Phương đã quả cảm chống trả, bước đầu làm chiến bại kế hoạch “đánh cấp tốc thắng nhanh” của Pháp . Sau 5 tháng, chúng chỉ chiếm hữu được bán đảo Sơn Trà, Tây Ban Nha rút quân khỏi cuộc chiến.

– Chiến sự Gia Định:

– Nội dung chính hiệp cầu Nhâm Tuất (1862):

+ Triều đình nhượng 3 tỉnh giấc miền Đông phái mạnh Kì và đảo Côn Lôn đến Pháp.

+ Mở 3 cửa hải dương Đà Nẵng, tía Lạt, Quảng Yên mang đến Pháp –Tây Ban Nha vào buôn bán.

+ chất nhận được người Pháp cùng Tây Ban Nha tự do thoải mái truyền đạo Gia Tô, bãi bỏ lệnh cấm trước đây.

+ đền bù cho Pháp 20 triệu quan tương tự với 280 vạn lạng bạc.

+ Pháp đang trả tỉnh giấc Vĩnh Long khi dân chúng thôi chống Pháp

+ Pháp sẽ trả lại thành Vĩnh Long nếu như triều đình ngừng các hoạt động chống Pháp ở tía tỉnh miền Đông.

2. Tò mò cuộc loạn lạc chống Pháp của dân chúng ta từ thời điểm năm 1858 đến năm 1873

(Trang 5 KHXH 8 VNEN)Đọc thông tin phối kết hợp quan sát các hình ảnh, hãy:

– phụ thuộc lược đồ, trình bày những nét thiết yếu về cuộc đao binh chống Pháp của quần chúng ta từ thời điểm năm 1858 mang đến năm 1873?

– Nêu nhận xét về lời nói của Nguyễn Trung Trực: “Bao giờ tín đồ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới có thể hết tín đồ Nam đánh Tây”?


*

Trả lời:

– rất nhiều nét thiết yếu về cuộc đao binh chống Pháp của quần chúng. # ta từ năm 1858 mang đến năm 1873:

+ tại Đà Nẵng, các toán nghĩa quân nổi lên phối hợp nghiêm ngặt với quân triều đình phòng giặc.

+ Sau hiệp nghị Nhâm Tuất, dân chúng sáu tỉnh nam giới Kì nổi lên khởi nghĩa làm việc khắp chỗ với ý thức quyết chổ chính giữa chống Pháp.

+ những trung tâm binh đao được lập ra như Đồng Tháp Mười, Tây Ninh, Bến Tre…

+ nhiều nhà yêu thương nước áp dụng văn thơ cùng ngòi bút để võ thuật như Nguyễn Đình Chiểu, Phan Văn Trị…

+ Cuộc kháng chiến bùng nổ và kéo dài ở phái nam Kì cho tới tận năm 1875, gây mang đến Pháp các thiệt sợ và trở ngại trong quá trình bình định và khai thác.

– nhận xét về câu nói của Nguyễn Trung Trực: “Bao giờ tín đồ Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết bạn Nam đánh Tây”:

Câu nói của Nguyễn Trung Trực là một trong những câu nói hay, ý chí và diễn tả lòng gan góc và anh dũng của ông.

Có thể bắt đầu đọc qua, không ít người dân cho rằng đó là câu đối chiếu khập khiễng khi nói nhân dân khu vực miền nam là cỏ. Cơ mà ẩn sâu bên trong nó là ngụ ý khác. Như bọn họ đã biết, cỏ là một loại thực đồ dùng mọc nghỉ ngơi khắp phần đa nơi với số lượng rất nhiều. Loại thực đồ dùng này sinh sôi nảy nở cực kỳ nhanh, nhất là cỏ ngốc nhổ hoàn thành qua 1 đêm cỏ lại mọc ra nhiều hơn thế nữa theo cấp số nhân, thế nên việc nhổ hết gồm một lần là vấn đề vô cùng khó khăn khăn.

Cũng như nhân dân miền Nam, dù có bị tiêu diệt, có bị gục ngã nhưng các thế hệ, lớp lớp quần chúng vẫn tiếp tục đứng lên đánh đuổi giặc Pháp. Bọn họ không thuận tiện đầu sản phẩm trước quân địch, điều này thể hiện tại ý chí kiên cường, quật cường yêu tổ quốc với dám đứng lên bảo vệ tổ quốc lúc lâm nguy. Nền hòa bình của việt nam mãi mãi sẽ vững bền về sau.

3. Khám phá về cuộc phòng chiến mở rộng ra việt nam (1873-1884)

(Trang 7 KHXH 8 VNEN)Đọc thông tin kết hợp quan sát những hình ảnh, hãy:

– trình diễn cuộc binh cách chống Pháp của quần chúng Bắc Kì và quân team triều đình giữa những năm 1873-1884.

– Nêu chân thành và ý nghĩa của nhị lần quân ta chiến thắng quân Pháp ở cầu Giấy.

*
*

*

Trả lời:

* quần chúng Bắc Kỳ binh cách chống Pháp lần 1:

– ngay khi quân Pháp kéo mang đến Hà Nội, quần chúng ta đã kiêu dũng đứng lên phòng chiến.

– Thấy lực lượng của địch ở thủ đô tương đối yếu, quân ta khép chặt vòng vây. Ngày 21 – 12 – 1873, lúc quân Pháp đánh ra mong Giấy, chúng đã bị đội quân của Hoàng Tá Viêm phối phù hợp với quân Cờ black của giữ Vĩnh Phúc phục kích. Gác-ni-ê cùng rất nhiều sĩ quan lại thực dân và lính tráng bị giết mổ tại trận.

– thành công cầu Giấy khiến quân Pháp hoang mang, còn quân dân ta thì phấn khởi, càng hăng hái đánh giặc.

– Hiệp ước năm giáp Tuất đã làm mất một trong những phần quan trọng độc lập lãnh thổ, nước ngoài giao và thương mại dịch vụ của Việt Nam.


* nhân dân Bắc Kỳ nội chiến chống Pháp lần 2:

– lúc Pháp tấn công Hà Nội, Tổng đốc Hoàng Diệu chỉ huy quân nhóm chiến đấu, thành thủ đô hà nội thất thủ, Tổng đốc Hoàng Diệu trường đoản cú vẫn bảo toàn khí tiết.

– Thành hà nội rơi vào tay giặc, nhưng những sĩ phu, văn thân vẫn tiếp tục tổ chức chống chiến.

– Hoàng Tá Viêm, Trương quang Đản rước quân chốt giữ lại Sơn Tây, tp bắc ninh , sinh ra hai gọng kìm áp ngay cạnh Hà Nội. Quần chúng không phân phối lương thực mang đến Pháp. Nhiều đội nghĩa dũng được ra đời ở các tỉnh, tự động hóa rào làng, đắp cản. Lúc Pháp đánh Nam Định dân chúng đốt hết các hàng phố dọc sông Vị Hoàng phía kế bên thành, khiến cho bức tường lửa ngăn quân giặc. Nguyễn Hữu Bản, con của Nguyễn Mậu Kiến, thông suốt chí cha, chiêu tập quân tiến công Pháp cùng đã hi sinh trong chiến đấu.

– thắng lợi Cầu Giấy lần máy hai miêu tả rõ quyết tâm phá hủy giặc của quần chúng. # ta. Tuy nhiên, triều đình Huế vẫn nuôi ảo mộng thu hồi tp. Hà nội bằng tuyến phố thương thuyết.

* Ý nghĩa hai thành công Cầu Giấy:

– Thể hiện ý thức chiến đấu quật cường của nhân dân ta.

– Lòng yêu nước, yêu quê nhà của quần chúng ta.

– Sự bội bạc nhược, bốn tưởng đầu mặt hàng của triều đình Huế.

4. Tìm hiểu hai bạn dạng hiệp cầu Hác Măng (1883), Pa-tơ-nốt (1884) với sự sụp đổ của phòng nước phong loài kiến Việt Nam

(Trang 9 KHXH 8 VNEN)Đọc thông tin, phối hợp quan sát các hình ảnh, hãy:

– Nêu văn bản hiệp cầu Hác Măng (1883).Tại sao Pháp lại kí cùng với triều đình Huế phiên bản hiệp ước Patơ nốt (1884)?

– cho biết thêm thái độ của một phần tử quan lại cùng nhân dân ta lúc triều đình Huế kí những hiệp cầu đầu hàng thực dân Pháp?

– Đánh giá chỉ trách nhiệm ở trong nhà Nguyễn trong việc để mất nước?

*

Trả lời:

* ngôn từ hiệp cầu Hác Măng (1883):

– Triều đình Huế xác nhận sự bảo lãnh của nước Pháp ngơi nghỉ Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận vào nam Kì trực thuộc Pháp

– Cắt cha tỉnh Thanh – Nghệ – Tĩnh tiếp giáp nhập vào Bắc Kì.

– Triều đình Huế chỉ được cai quản ở Trung Kì, nhưng mà mọi việc đều phải thông qua viên khâm sứ Pháp ở Huế

– Công sứ Pháp ở những tỉnh Bắc Kì hay xuyên kiểm soát và điều hành mọi quá trình của quan liêu lại triều đình, nắm các quyền trị an với nội vụ.

– phần đa việc tiếp xúc với quốc tế do fan Pháp nắm.

– Triều đình Huế rút toàn bộ quân sinh sống Bắc Kì về Trung Kì.

* Pháp lại kí cùng với triều đình Huế bạn dạng hiệp ước Pa-tơ-nốt (1884) vì:

– Sau Hiệp cầu Hác Măng, dân chúng ta đứng lên mạnh mẽ, chống thái độ đầu mặt hàng triều đình, cản lại quân xâm chiếm Pháp.

– thái độ của một phần tử quan lại và nhân dân ta khi triều đình Huế kí các hiệp cầu đầu sản phẩm thực dân Pháp:

+ quan liêu lại: Một bộ phận sĩ phu, văn thân triều đình như Nguyễn Thiện Thuật, Tạ Hiện… phản thay đổi lệnh bãi binh, không đống ý với quyết định trong phòng vua.

+ Nhân dân: Vô cùng phẫn nộ trước quân xâm lược Pháp và hành động đầu sản phẩm của triều đình Huế. Từ đây, trào lưu kháng chiến càng bùng nổ mạnh mẽ.

* Trách nhiệm của phòng Nguyễn trong bài toán để mất nước:

– đơn vị Nguyễn không cưng cửng quyết trong vấn đề đánh giặc, nhằm lỡ những thời cơ hủy hoại địch.

Xem thêm: Từ Điển Anh Việt " Or Else Nghĩa Là Gì, Cách Dùng Else

– tư tưởng mong hòa, ảo tưởng làm cơ hội cho Pháp nhanh chóng lấn chiếm nước ta.

– Không hòa hợp toàn dân tiến công giặc.

– lôi kéo nhân dân đầu hàng, phó mặc định mệnh nhân dân, đất nước cho giặc.

C. Vận động luyện tập

1. (Trang 10 KHXH 8 VNEN)Lập bảng thống kê trào lưu chống Pháp của quần chúng. # ta từ năm 1858 cho năm 1884 theo yêu mong sau:

Giai đoạnDiễn phát triển thành chínhNhân đồ gia dụng tiêu biểu

1858-1862

1863 – trước 1873

1873 -1884

Trả lời:

Giai đoạnDiễn biến chínhNhân đồ vật tiêu biểu

1858-1862


Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Trung Trực.

1863 – trước 1873

– mon 12/1863 thực dân Pháp mở cuộc tiến công vào căn cứ Tân Hòa.

– nhân dân sáu tỉnh phái mạnh Kỳ nổi lên chống Pháp.

Trương Định, Nguyễn Đình Chiểu.

1873 -1884

– Triều đình ký kết Hiệp ước gần kề Tuất cùng với Pháp.

– mon 7/1883, nhân thời gian vua trường đoản cú Đức qua đời, Pháp tấn công Thuận An, triều đình cam kết Hiệp cầu Hác Măng.

Nguyễn Tri Phương, Hoàng Diệu.

(Trang 41 KHXH 8 VNEN)

2. Nêu điểm nhấn của cuộc binh cách chống Pháp của quần chúng Bắc Kì từ thời điểm năm 1873 cho năm 1884?

(Trang 10 KHXH 8 VNEN)

Trả lời:

* Điểm khá nổi bật của cuộc tao loạn chống Pháp của quần chúng Bắc Kì từ thời điểm năm 1873 cho năm 1884:

– ngay khi Pháp kéo cho Hà Nội, quần chúng ta đã quả cảm đứng lên kháng chiến. Những toán nghĩa binh bí mật vào thành phố quấy rối địch, đốt cháy kho đạn. Một nhóm nghĩa binh, bên dưới sự chỉ huy của Chưởng Cơ, ngăn đánh địch quyết liệt ở Thanh Hà với hi sinh đến bạn cuối cùng.

– quần chúng ta đã đánh bại quân Pháp ở nhị trận cầu Giấy, khiến cho địch vô cùng hoang mang lo lắng và hoảng loạn, lần 1 hủy diệt tướng địch là Gác-ni-ê, lần 2 ta hủy diệt tướng địch là Ri-vi-e, chế tác thêm khí núm phấn khởi và hăng hái đánh giặc của nhân dân.

D-E. Chuyển động vận dụng – tìm tòi sáng sủa tạo

1. (Trang 10 KHXH 8 VNEN)Có ý kiến cho rằng: “Việc để việt nam rơi vào tay Thực dân Pháp là trách nhiệm của triều đình bên Nguyễn”. Hãy cho thấy thêm ý loài kiến của em về nhận định và đánh giá này?

Trả lời:

Có thể nói việc để vn rơi vào tay thực dân Pháp là trách nhiệm của triều đình Nguyễn, tuy nhiên trách nhiệm này sẽ không hoàn toàn.

– trọng trách của triều Nguyễn:

+ tứ tưởng chủ hòa, liên tục nhượng bộ giặc.

+ Không liên hiệp toàn dân tiến công giặc.

+ kêu gọi nhân dân không đánh Pháp.

+ Bỏ trải qua nhiều thời cơ phá hủy giặc.

– trọng trách này không trọn vẹn vì:

+ Tuy bên Nguyễn bốn tưởng mong hòa, hàng giặc, đó là sau này cuộc chiến, thời khắc đầu nhà Nguyễn đã dữ thế chủ động chặn tấn công giặc trên Đà Nẵng.

+ trận chiến đấu của quần chúng ta với giặc Pháp là trận chiến đấu không cân sức, Pháp tất cả sự hiện đại vượt trội về vũ khí, khí tài quân sự, trình độ trở nên tân tiến cao rộng so với vn thời điểm đó.

2. (Trang 10 KHXH 8 VNEN)Từ câu hỏi triều đình đơn vị Nguyễn kí kết các hiệp cầu đầu sản phẩm thực dân Pháp, em rút ra bài học gì trong việc bảo vệ độc lập, hòa bình thiêng liêng của tổ quốc hiện nay?

Trả lời:

– cần phải có lòng yêu nước, yêu quê hương.

– rèn luyện lòng dũng cảm, kiên quyết, bất khuất.

– Đẩy to gan học tập, nâng cao trình độ, kiến thức, tư duy.

– nhất quyết trước mọi thủ đoạn của kẻ thù.

– Kiên quyết đảm bảo nền hòa bình của Tổ quốc, tấc khu đất non sông.

– ưa chuộng hòa bình.

3. (Trang 10 KHXH 8 VNEN)Sưu tầm tứ liệu về các nhân đồ gia dụng Nguyễn Tri Phương, Hoàng Diệu, Nguyễn Trung Trực.

Trả lời:

– Nguyễn Tri Phương

Ông là danh tướng công ty Nguyễn, sinh năm 1800, trong gia đình làm ruộng và thợ mộc, song thân là ông Nguyễn Văn Đảng và bà Nguyễn Thị Thể, quê làng Đường Long (Chí Long), tổng Chánh Lộc, huyện Phong Điền, tỉnh vượt Thiên.

Nguyễn Tri Phương thương hiệu thật là Nguyễn Văn Chương. Ông là bạn tài trí, thông minh nên được sung vào máy bộ triều đình bên Nguyễn. Năm 1850, vua trường đoản cú Đức cải tên ông là Nguyễn Tri Phương, mang ý câu “Dõng thả tri phương” nghĩa là kiêu dũng và lắm mưu trí để khen tặng, sung chức Khâm không đúng đại thần Tổng thống quân vụ kiêm Tổng đốc những tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên,…. Năm 1853, ông được thăng chức Điện hàm Đông những đại học tập sĩ và lãnh chức gớm lược xứ nam kỳ. Trong thời hạn này, ông bao gồm công lập những đồn điền, phá hoang lập ấp ở các tỉnh phái mạnh bộ.


Năm 1858, lúc Pháp nổ súng tấn công vào cửa biển khơi Đà Nẵng xâm lược nước ta, Tổng quân vụ đại thần Lê Đình Lý tử trận, Nguyễn Tri Phương đã nhận được lãnh nhiệm vụ chống giặc cùng đẩy lùi bước tiến của quân thù.

Tháng 02 năm 1859, thành Gia Định bị Pháp tiến đánh, vua từ Đức phái Nguyễn Duy cùng rất Tôn Thất Cáp cùng Phan Tịnh vào ứng cứu đến Nguyễn Tri Phương. Ông đã cùng với quân dân tổ chức triển khai đắp lũy đóng góp đồn Chí Hòa (Kỳ Hòa) để phòng ngự thành Gia Định. Ngày 25 mon 02 năm 1861, quân Pháp tấn công chiếm lấy đại đồn Chí Hòa. Nguyễn Tri Phương bị thương nặng và đề xuất rút về lập đồn cản phá sống sông Đồng Nai – Biên Hòa. Trên sông Đồng Nai, Nguyễn Tri Phương mang lại đắp “cản” bằng đá điêu khắc ong để ngăn tàu địch. Hễ bên dưới sông có đá cản thì bên trên bờ có đồn lũy, đại chưng trấn giữ tấn công giặc.

Xứ Biên Hòa vinh hạnh đón Nguyễn Tri Phương vào thời điểm tháng 2 năm 1861, lúc đại đồn Chí Hòa thất thủ. Đại bộ phận quân bên Nguyễn rút về lập tuyến che chở tại Biên Hòa. Trong khi quá trình phòng thủ đang mau lẹ tiến hành thì triều đình gồm lệnh triệu hồi ông. Tương truyền, bạn dân Biên Hoà yêu đương kính, tin yêu sẽ cản đầu ngựa, khẩn cầu ông ngơi nghỉ lại tấn công giặc cho tới cùng.

Năm 1862, sau thời điểm triều đình Huế ký hòa mong Nhâm Tuất, Nguyễn Tri Phương được cử ra Bắc làm cho Tổng thống Hải An quân vụ và để mắt tới việc quân sự ở Bắc kỳ. Năm 1873, quân Pháp đột kích thành Hà Nội. Nguyễn Tri Phương bị thương nặng, còn trai là Nguyễn Lâm tử trận. Vị tướng mạo già vào cơn non sông nguy khốn, mặc dù sức cùng lực kiệt vẫn khẳng khái không đồng ý sự cứu chữa của kẻ thù, hay thực suốt gần một tháng cùng mất ngày 20 tháng 12 năm 1873 (tức ngày 01 tháng 11 âm lịch) lâu 73 tuổi.

Khi nghe Nguyễn Tri Phương hy sinh tại Hà Nội, yêu thích và thương tiếc nuối vị nhân vật có công cùng với xứ sở, fan dân Biên Hoà đã tạc tượng cùng thờ ông tại đình Mỹ Khánh. Sau này, đình Mỹ Khánh còn mang tên là đền thờ Nguyễn Tri Phương.

– Hoàng Diệu

Ông là Chí sĩ, danh sĩ, võ tướng, tự quang đãng Viễn, hiệu Tĩnh Trai, quê xóm Xuân Đài, huyện Diên Phước, tỉnh Quảng phái mạnh (nay thuộc huyện Điện Bàn, tỉnh giấc Quảng Nam). Trước ông tên Hoàng Kim Tích, sau đổi là Hoàng Diệu. Ông sinh ngày 10 tháng hai năm Mậu Tí 1828, đỗ cn khoa Mậu thân 1848 rồi phó bảng khoa Quí Sửu 1853, cơ hội 25 tuổi.

Sơ xẻ Tri huyện Tuy Phước (Bình Định), rồi thăng Tri che Tuy Viễn cũng trong thức giấc Bình Định. Tiếp đến ông bị giáng, đổi về Tri huyện hương thơm Trà, tỉnh thừa Thiên. Ít thọ thăng Tri phủ Lạng Giang (Bắc Giang), Án gần kề Nam Định, rồi ba chánh Bắc Ninh. Ông khét tiếng công minh cùng thanh liêm. Xuyên suốt 30 năm làm quan các nơi, cảnh nhà vẫn thanh bạch, nghèo túng.

Đến năm Đinh Sửu 1877, ông về Huế làm Tham tri bộ Hình, qua Tham tri bộ Lại, coi viện Đô ngay cạnh và gia nhập viện Cơ mật. Năm sau, có tác dụng Tuần vũ Quảng Nam, rồi làm cho Tổng đốc An Tịnh. Chẳng bao thọ ông được triều đình chỉ định chức Phó toàn quyền Đại thần để thảo luận với sứ bộ Y trộn Nho (Tây Ban Nha). Năm Canh Thìn 1880, ông có tác dụng Tổng đốc Hà Ninh, lãnh chức hàm Thượng thư cỗ Binh, tất cả coi cả vấn đề thương chánh.

Đầu năm Nhâm Ngọ 1882, đại tá Pháp Henri Rivière đem quân ra chiếm miền Bắc, mang cớ bảo vệ sinh mạng và gia tài Pháp kiều. Ông bất bình, chuẩn bị đề chống và sẵn sàng chuẩn bị đối phó hầu hết bất trắc, chợt biến bởi vì quân Pháp thủ đoạn gây ra

+ Phá các tạo tác phòng ngự trong thành.

+ Giải giới binh lính.

+ Đúng 8 giờ các vị tổng đốc tuần phủ, ba chánh, án liền kề và chánh, phó lãnh binh đề xuất thân đến trình diện tại dinh đại tá.

Sau đó, quân Pháp sẽ vào thành kiểm kê. Xong sẽ giao trả thành lại. Ông tiếp buổi tối hậu thư, phẫn uất không đúng ngay Tôn Thất Bá đi điều hình. Nhưng lại không chờ trả lời, lúc 8 giờ đồng hồ 15 Rivière tấn công với số quân 450 tín đồ và một ít thân binh; có 4 tàu chiến yểm hộ; La Fanfare, La Massue, La Hache, La Surprise (tàu này sẽ không kịp tới, vì chưng mắc cạn dọc đường hải phòng đi Hà Nội).

Trước hỏa lực của quân Pháp, Hoàng Diệu tàn khốc đối phó. Ông chỉ huy quân sĩ kháng cự ở cửa ngõ Bắc. Trong những khi ấy Tôn Thất Bá chạy trốn vào làng mạc Mọc (Nhân Mục) ở phía Đông Nam hà nội thủ đô theo giặc. Một lát sau, kho thuốc súng trong thành nổ, vì Pháp thuê kẻ tà đạo đốt (có sách nói là Tôn Thất Bá đã làm cho nội tuyến mang lại địch). Ba chánh Nguyễn Văn Tuyển, Đề đốc Lê Văn Trinh và các lãnh binh bỏ thành chạy, còn Tuần tủ Hoàng Hữu Xứng trốn trong hành cung.

Xem thêm: Các Loại Nấm Và Nơi Sống - Các Loại Nấm Ăn Được Tại Việt Nam

Một bản thân Hoàng Diệu vào hành cung, thảo tờ di biểu, rồi ra trước Võ miếu dùng khăn bịt đầu thắt cổ từ bỏ tử, tận hưởng dương 50 tuổi.